Wat is het CDKL5-syndroom?

Het CDKL5-syndroom is een zeldzame X-gebonden genetische afwijking. Deze afwijking leidt tot een vroeg beginnende en moeilijk behandelbare vorm van epilepsie. Daarnaast zorgt het voor een ernstige neurologische en lichamelijke ontwikkelingsachterstand. Hoe vaak het voorkomt is onbekend, omdat niet altijd de diagnose wordt gesteld. Naar naar schatting zijn er wereldwijd zo’n 200 mensen met dit syndroom bekend. Zeer zeldzaam dus. Naarmate het syndroom beetje bij beetje bekender wordt, worden er ook steeds meer nieuwe gevallen ontdekt. In 2004 is het CDKL5-syndroom pas echt naar buiten gekomen. Voorheen werd het vaak verward met het Rett-syndroom. Lees ook meer informatie op de CDKL5 Wikipedia pagina.

Waar bevind zich het CDKL5-gen?

CDKL5 staat voor Cyclin-Dependent Kinase-Like 5 en heeft een locatie op het X-chromosoom. Het X-chromosoom is 1 van de geslachts chromosomen. Mannen hebben een X- en een Y-chromosoom en een vrouw heeft 2 X-chromosomen. De letters en nummer CDKL5 is een afkorting van de wetenschappelijke naam van het gen en het beschrijft wat het gen doet. Het gen was ook wel bekend als serine/threonine kinase 9 (STK9).

CDKL5: love, hope and cureWat is het CDKL5-gen?

CDKL5 is een gen dat instructies geeft voor het maken van een eiwit dat van essentieel belang is voor een normale hersenontwikkeling. Over de functie van dit eiwit is nog maar weinig bekend, maar er wordt gedacht dat het een rol speelt in het aansturen of activeren van andere genen zoals het MECP2 gen (van het Rett syndroom). Het gen acteert als een kinase, wat een enzym is die activiteiten verandert van eiwitten door er zuurstof en fosfaat aan toe te voegen op een specifieke positie. Onderzoek heeft nog niet uitgewezen welke eiwitten het doelwit.

Associatie met het Rett syndroom.

CDKL5 wordt geassocieerd met het Rett syndroom (a-typisch Rett syndroom) waarbij kinderen stil gaan staan en vervolgens achteruit gaan in hun ontwikkeling tussen de leeftijd van een half jaar en anderhalf jaar. Pas later ontstaan bij kinderen met het Rett syndroom epilepsie. Ook zijn er een aantal andere kenmerken hetzelfde zoals: ernstige ontwikkelingsachterstand, niet of slecht kunnen praten,constant handwringen of handwas bewegingen en de moeilijk behandelbare epileptische aanvallen. Sommige mutaties van CDKL5 veranderen een opbouw van het eiwit(aminozuur) en andere zorgen ervoor dat er een eiwit word geproduceerd die onbruikbaar of zeer kort van structuur is. Onderzoek moet uitwijzen hoe deze veranderingen, epileptische aanvallen tot gevolg hebben en waarom er zo veel kenmerken zijn van het Rett syndroom. Mutaties van het CDKL5 gen kunnen ook zorgen voor X-gebonden infantiele spasme syndroom(ISSX) of het West-syndroom, waarbij ook het in een vroeg stadium startende epileptische aanvallen bekend is.

Hoe vaak komt epilepsie voor bij het CDKL5 syndroom?

De meeste kinderen met de diagnose CDKL5 hebben bijna constant moeilijk behandelbare epileptische aanvallen. Deze starten in de eerste levensmaanden van het kind. Wel zijn er medicijnen voor epileptische aanvallen, maar door de afwijking aan dit gen dienen de hoeveelheden en soorten medicijnen bijna constant aangepast te worden. Er zijn momenten van “aanvalvrij” maar deze zijn in de regel maar heel kort. Van een paar weken tot een paar maanden. De epilepsie komt daarna vaak in een andere vorm terug die vaak nog moeilijker te behandelen is.

Wat zijn de gevolgen van het CDKL5 syndroom?

Eigenlijk hebben alle kinderen met de diagnose CDKL5 dezelfde kenmerkende problemen. De moeilijk behandelbare epileptische aanvallen starten in de eerste levensmaanden van het kind. De meeste kunnen niet lopen,praten, zelfstandig eten en drinken. Hebben serieuze lichamelijke en geestelijke ontwikkelingsachterstanden en zijn voor heel het leven aangewezen voor het gebruiken van rolstoel, aanpassingen en eigenlijk hulp van iedereen voor alles. Sommige hebben last van scoliose,visuele beperkingen, sensorische beperkingen en slikproblemen.

Waar zijn mutaties gevonden?

Mutaties van het CDKL5-gen zijn gevonden bij kinderen met infantiele spasme, het West-syndroom, Lennox-Gastaut-syndroom, Rett-syndroom en autisme. Op dit moment is nog onbekend waardoor er een mutatie kan ontstaan. Wel is het mogelijk dat er veel meer mensen zijn die een mutatie hebben maar waarvan dat nog niet bekend is. Vooral bij wat oudere kinderen wordt niet altijd nog onderzoek verricht naar de oorzaak van de aandoening, bij hen zal de diagnose nog niet bekend zijn.